Melankoliyi tasarımla kucaklamak


Konsept tasarımcısı Nel Verbeke ile tasarım ve sanat arasında gidip gelen pratiğini, Embrace Melancholy koleksiyonunu ve melankoliye olan bakış açısını konuşmak için Brüksel’de bir araya geldik

☕️ 11 dakikalık okuma

Nel Verbeke, Fotoğraf: Alexander Popelier

Brüksel’de yaşayan konsept tasarımcısı Nel Verbeke, özellikle kenara atılan ve üzerinde durulmayan duygusal konuları gündelik hayata taşımak üzere çalışıyor. Bu duygulardan biri olan melankoli üzerine tasarımcının on objeden oluşan Embrace Melancholy isimli bir koleksiyonu var.

Koleksiyon, melankoliyi domestik mekâna taşıyarak ona mutluluk arayışının edindiği kadar merkezi bir yer vermeye çalışıyor. Farklı objeler, formlar ve kullanım şekilleri tasarlanarak melankoli; bazen sadece hissedilmek, bazen bir ses yoluyla hatırlanmak, bazen ise hem sembolik hem de fonksiyonel bir obje olarak karşımıza çıkıyor. Kullanıcının bu objeleri her zaman kullanması gerekmiyor, objelerin en büyük özelliği sadece etrafında bulunmanın yeterli olması. Bu şekilde objeler, aslında melankoli için üretilmiş birer anıt olarak görevlerini tamamlanmış oluyor. Farklı formlara sahip olsalar da aynı amaca hizmet eden bu ürünler, bir şeyi iyileştirmeye çalışmadan, sadece orada olarak bir ruh hali yaratıyor.

Embrace Melancholy serisini daha iyi anlamak, Nel’in tasarım ve sanat arasında gidip gelen pratiğini ve melankoliye olan bakış açısını konuşmak için tasarımcıyla Brüksel’de bir araya geldik.

Nel Verbeke, Embrace Melancholy, The Sound of Time Full Set 2, 2016, Fotoğraf: Alexander Popelier

İşlerinde fiziksel ihtiyaçlara hizmet etmekten çok duyguları harekete geçirmeyi hedeflediğini görüyoruz. Bu anlamda pratiğini nasıl adlandırıyorsun?

Buna kısaca konsept tasarımı diyorum. Konsept tasarımının anlamı gri bir alanda, sanat ve tasarım arasında bir yerde. Ancak işlevden bahsedecek olursak, duygusal işlevsellikle meşgul olduğumu söyleyebilirim, ki bu da şekil bulması ve tasarlanması gereken bir konu bence.

“Bence duygular için tasarım yapmak yeni bir konu değil, daha çok unutulduğu yeni farkedilen ve tekrar hatırlanan bir konu.”

Embrace Melancholy koleksiyonunu üretmeye nasıl başladın?

Aslında her zamanki çalışma şeklim süreci belirledi. Genelde aklımda bir konuya karar veririm, bu konu da çoğunlukla duygular üzerine olur. İlk işim araştırmaya başlayacağım soruları yaratmak oluyor; melankoliye nasıl bir şekil ve mekân verilebilir? Hiçbir zaman objeyi tasarlayarak başlamam çünkü önce araştırmanın içine girmem ve konuyu kavramam gerekiyor. Melankoli için bir kitapçık hazırladım, bu kitapçıkta melankolinin tarihi, felsefesi ve coğrafyalara göre farklı yaklaşımları üzerine bir araştırma var. Araştırma bittikten sonra sorularımı üçe indirgedim: Melankolinin mekânı nasıl olmalı? Melankolinin eylemi nasıl olmalı? Melankoliyi tetikleyecek semboller ve objeler neler olmalı?

Bu semboller, mekân ve eylemler üzerine öne çıkardığım üç soru süreç boyunca bazen birbirleriyle bağlantı kurdu bazen de ayrı kaldı. Sonunda da üç ayrı ürüne dönüştüler.

Mekânla ilgili olan soru The Place of Melancholy isimli ürünümü şekillendirdi. Ark şeklinde büyük bir kömür rengi ağaçtan ürettim.

Melankolinin sembolleri için daha çok vanitas’ları ve bize geçiciliği, hayatın kendisini anımsatan imgeleri araştırdım. Bu konu sanatla çok ilgili gibi görünse de aslında şekillerle de alakalı, çünkü bu şekiller insanları çevreliyor. Hepsinin sembolik anlamları var, bazen aile yadigarı olan bir hikâyeye değiniyor, bazen Freud gibi birinin masasında duran kafatasını, aynaları, mumları ve kitapları anımsatıyor... Bütün bu sembolik anlam taşıyan imgeler bizlere bir duygu, tarih ve kültürlere ait fikir, veya geçmiş medeniyetlere ait ipuçları veriyor. Melankolinin farklı kültür ve tarihlerde farklı anlamları ve arketiplerini olduğunu görmek bence araştırmamın en güzel parçasıydı. Bu bilgilerden sonra Embrace Melancholy serisi şekillenmeye başladı. Design Academy Eindhoven’dan bu ilk üç ürün ve bir kitapla mezun olduktan sonra, koleksiyonu genişletmek için çalışmaya devam ettim.

Nel Verbeke, Embrace Melancholy,

The Place of Melancholy, 2015

Fotoğraf: Alexander Popelier