Çağdaş Müslüman modası


Amerika Birleşik Devletleri’nin en fazla ziyaretçi çeken altıncı müzesi olan ve Legion of Honor ile beraber Fine Arts Museums of San Francisco (FAMSF) çatısı altında buluşan De Young Museum, geçtiğimiz günlerde Contemporary Muslim Fashions adlı bir sergiye ev sahipliği yaptı. Jill d’Alessandro, Laura L. Camerlengo ve Reina Lewis’in küratörlüğünde gerçekleşen ve gösterişli kıyafetlerden mütevazı spor giyime çağdaş video sanatından müzik kliplerine kadar geniş bir yelpazede günümüz Müslüman kadınlarının dünyasına ayna olmayı hedefleyen sergiyi Merve Akar Akgün değerlendirdi

2376 kelime

Model: Halima Aden, Tasarımcı: Naima Muhammad (1973, ABD), House Of Coqueta için

Yar Hawwa Koleksiyonu, 2017, Fotoğraf: Sebastian Kim

Geçtiğimiz Eylül ayında San Francisco’da açılan Contemporary Muslim Fashions sergisi Dünya üzerinde bugün sayıları bir milyardan fazla olan Müslüman kadının giyim zevklerini daha yakından tanıyabilmek ve son dönemlerde -özellikle sosyal medya üzerinde- ön plana çıkan yeni İslami yaklaşımları bir araya getirerek duruma makul bir izah getirmeyi, bu kadınların görüşlerini, stillerini anlamayı ve İslam dünyasının sıra dışı moda kodlarını paylaşmayı hedefliyor.

Serginin iletişim yüzü, ilk başörtülü Müslüman model olarak da bilinen Kenya asıllı Somalili-Amerikalı Halima Aden. 1997 doğumlu Aden’i tanıtım videosu boyunca farklı tasarımları giyinmiş olarak kameraya pozlar verirken ve en nihayetinde objektife bir öpücük kondururken izliyoruz.

Sergi Orta Doğu, Güneydoğu Asya, Avrupa ve Amerika’yı temsil eden 47 moda tasarımcısını sanatçılar, şarkıcılar ve sosyal medya kişilikleriyle bir araya getiriyor. Oscar de la Renta, Yves Saint Laurent gibi dünyaca ünlü tasarımcıların mütevazı tasarımlarının yanı sıra Suudi Arabistan, Katar, Endonezya, İngiltere, ABD, Kanada, Pakistan, BAE, Fransa ve Türkiye’den mütevazı giyim tasarımcıları, sanatçılar ve sosyal medya fenomenlerine de yer verilerek bir akım olarak görülen Müslüman modasını farklı yönleriyle ele alınıyor. Sergiye küratörlerin çağrısı üzerine Türkiye’den iki genç moda tasarımcısı dahil edilmiş: Raşit Bağzıbağlı ve Kuaybe Gider.

Son dönemlerde kıyafet üzerinden “moda” olan akımları -hatta lüks tüketim ürünleri- incelediğimizde aslında İslami ölçütlerde giyimin ne kadar zengin üretimlere imkan verdiği görebiliriz: Kıyafet boylarının uzunluğunun kullanılan kumaşı gösterme yetisi, başı örten aksesuarlarla değişken siluetler yaratabilmek... Lüks giyim markalarının da bu elverişlilikten ziyadesiyle faydalandıklarına şahit oluyoruz. Fakat serginin başı açık ya da kapalı Müslüman kadınların neler giydikleri dışında göstermeyi hedeflediği politik, sosyal ve kültürel bir boyutu daha var: Konuyu moda tasarımcılarının dışında Müslüman blogger ve influencer’lar gibi genç insanların, sanatçıların hatta gazetecilerin seslerine de kulak vererek çok daha geniş ölçekte bir değerlendirme girişiminde bulunmak.

Contemporary Muslim Fashions Sergi görüntüsü, De Young, San Francisco, Sergi Tasarımı: Hariri&Hariri Architects

Beyrutlu Moda Evi Slowfactory,

US Constitution and First Amend, Ment Flight Jacket, Aclu işbirliğiyle, 2017

Sergi Mütevazı Moda, Başörtüsü, Orta Doğu, Sosyal Medya, Spor Giyim, Güneydoğu Asya ve Global Moda başlıkları aracılığıyla ayrıldığı yedi farklı bölümde mütevazılığın farklı yorumlamalarını araştırırken Müslüman moda sahnesinin de güncel bir fotoğrafını çekiyor. Tasarımı, İranlı iki kız kardeş, Hariri&Hariri Architects tarafından yapılan sergi görünen ile görünmeyen arasındaki etkileşimi öne çıkarıyor. Serginin girişinde uzun bir duvar boyunca devam eden Muslim Girl dergi kapaklarını takiben lüks moda evlerinin mütevazı modaya uygun olarak ürettikleri tasarımlar bizi karşılıyor. İlerledikçe farklı moda tasarımcılarının üretimlerinin yanı sıra Alessia Gammarota, Rania Matar ve Tanya Habjouqa gibi fotoğrafçılar aracılığıyla Müslüman kadınlar arasında yaygın olan giyim şekillerinin coğrafyalar arasında nasıl değişebildiğine şahit oluyoruz. Shirin Neshat sergilenen videosu (Turbulent, 1988) aracılığıyla Müslüman kadınların dış görünüşlerine karşı var olan önyargı ve yanlış anlaşılmaları eleştiriyor. Sanat eserlerinin yanı sıra aralarda karşımıza Müslüman kadın sosyal medya fenomenlerinin yaptıkları paylaşımlar çıkıyor. Bu yönüyle sergi aslında bu hareketin en ateşli olduğu alanlardan birinin de sosyal medya olduğunu kanıtlıyor. Fransa’da haşemayla denize giren kadınları soyunmaları için zorlayan polislerin haber görüntülerinden mütevazı spor giyime, kara çarşaflardan inanılmaz gösterişli elbiselere sergiye de adını veren “Çağdaş Müslüman Modaları”nın ne kadar geniş bir yelpazede yayıldığını gözlemliyoruz.

İlk defa 2017 yılında kutlanan 27 Mart Müslüman Kadınlar Günü anısına, Suriyeli Amerikalı şair ve rapçi Mona Haydar’ın MuslimGirl web sitesi üzerinden ilk müzik klibi Hijabi de sergilenenler arasında... Bu video klip ile uzun süredir giyimleri dolayısıyla eleştirilen Müslüman kadınları odağına alıyor ve şarkıda başörtüsünün nasıl takılacağından bahsedilirken videoda bir grup başını farklı şekillerde örten kadının rap müzikle beraber dans edip şarkı söylediklerini görüyoruz. Ayrıca Haydar video klipte sekiz aylık hamile halde yer alarak annelikle ilgili basma kalıplara da meydan okuyor...