On soruluk sohbetler: Patrick Blenkarn ve Milton Lim

Bu yıl 19-27 Eylül tarihleri arasında gerçekleşecek olan 7. İstanbul Fringe Festival şehrin iki yakasındaki 15 farklı mekânda 10 yerli ve 10 uluslararası gösteriye ev sahipliği yapıyor. Katılımcılarına disiplinlerarası ve çok kültürlü bir program sunan festivalde yer alan asses.masses’in yaratıcıları Patrick Blenkarn ve Milton Lim ile sohbet ettik

Röportaj: Ayşe Draz & Mehmet Kerem Özel

Patrick Blenkarn ve Milton Lim. Fotoğraf: Frank Sperling

Festival kapsamında 20 Eylül 2025, Cumartesi ve 21 Eylül 2025, Pazar günlerinde Paribu Art’ta deneyimlenecek sekiz saatlik bir “baştan sona canlı seyirci kitlesi tarafından, tek tek oynanmak üzere tasarlanmış özel video oyunu” olan asses.masses’in yaratıcıları Patrick Blenkarn ve Milton Lim; sanatın toplumsal değeri, dijital emek ve oyunların politik potansiyeli gibi öncelikli soruları araştıran kavramsal bir sanatçı ikilisi. Performans, felsefe, psikoloji ve dijital medya alanlarındaki geçmişlerini harmanlayan ikili; video oyunları, katılımcı yerleştirmeler, dijital arşivler ve kart oyunları tasarlıyorlar. Bunlardan bazıları: videocan, Kanada ulusal performans video arşivi ve culturecapital, performans sanatları ekonomisine dair bir kart oyunu. 

İşsiz bir eşek sürüsünün, işlerini geri almaya çalışırken, işten çıkarıldıkları endüstri sonrası toplumunun tehlikeleriyle mücadele etmelerinin yaklaşık sekiz saatlik destansı hikayesini konu alan asses.masses, İstanbul Fringe Festival’deki Türkçe versiyonundan önce A.B.D., Kanada, Arjantin, Meksika, Birleşik Krallık ve Avrupa’nın çeşitli şehirlerindeki önemli festivallerde İngilizce, Fransızca, Almanca, İspanyolca, İtalyanca, Flamanca ve Katalanca dillerinde oynandı. asses.masses’in önümüzdeki aylardaki yeni prömiyerleri arasında Güney Kore’de Korece ve Porto’da Portekizce versiyonlarını sayabiliriz.

Şimdi sözü, tıpkı bir video oyunu gibi paslaşmalı cevaplarıyla, sorularımızı yaratıcı ve eğlenceli bir şekilde yanıtlamış olan Patrick Blenkarn ve Milton Lim’e bırakıyoruz.

asses.masses

Performansın özü sizce nedir?

Milton: Özü, muhtemelen, insanların neden bir araya geldiği fikri ile buluşmanın samimiyeti arasında bir yerde.

Patrick: Katılıyorum. Ama çok farklı performans biçimleri ve onları gerçekleştiren farklı insanlar var. İlk zamanlarında asses.masses, birçok insanın performansın video oyunlarını içermemesi gerektiğini düşündüğünü defalarca kanıtladı.

Milton: Açıkçası, bu insanlarla aynı fikirde değiliz.

Patrick: Katılıyorum.

Sanatın dönüştürücü gücüne inanıyor musunuz? Nasıl?

P: Evet. Sanatçılar üzerinde, nasıl yapıldığına ve seyirciler üzerinde, nasıl deneyimlendiğine bağlı olarak.

M: Ve sanatsal ve politik olarak neyin mümkün olduğuna dair daha geniş kültürel tahayyülde.

P: Sanatın beni değiştirdiğini hissediyorum.

M: Aynı, aynı.

P: Ama her zaman değil elbette.

M: Hayır, her zaman değil, çok doğru... Peki ya şu an?

P: Bir nevi?

Bir yapıt üzerinde çalışırken size hangi kaynaklar ilham veriyor? Rüyalar yapıtlarınızda rol oynuyor mu?

M: Maalesef rüyalarımı hatırlamıyorum.

P: Ben de rüyalarımı hatırlamıyorum. Bu yüzden hayalperestlerden daha çok çalışmamız gerekiyor; daha çok kitap okumalı, daha çok film izlemeli, daha çok oyun oynamalıyız.

M: Yine de bir proje yaparken mümkün olduğunca çok kaynak materyali özümsemeye çalışıyoruz. asses.masses'te sinema, edebiyat, performans ve tabii ki video oyunlarında sayısız referans göreceksiniz; George Orwell'in Hayvan Çiftliği'nden Final Fantasy'ye, masallara ve dünyanın dört bir yanından kadim metinlere kadar her şey. Proje üzerinde beş yıl çalıştık, yani... İlham listesi uzun.

asses.masses

Eğer zaten halihazırda bir adı yoksa, üzerinde çalışmakta olduğunuz yapıta adını vermeye ne zaman karar verirsiniz? 

M:  Çok erken. Biz başlıklara önem veririz.

P: Evet. asses.masses'ı Theodor Lessing'in Asses and Masses adlı makalesinden uyarlayarak aldık ve bir daha bırakmadık.

M:  Sanırım bir arka taraf, kaba et veya popo ile ilgili bir şaka var. Ama bunu okuyucuların hayal gücüne bırakıyorum.

Sanatınızı en çok etkilediğini düşündüğünüz sanatçı veya kişiler var mı? Eğer varsa, kimler?

P: asses.masses gibi büyük ve çok yönlü bir çalışmada, sizi etkileyen bir çokşeyden yararlanma fırsatı bulduk.

M:  Evet, ama "en" demek benim için gerçekten zor. Aynı, "en iyi arkadaş" seçmekte nasıl zorlanıyorsam.

P:  …

M: Patrick, bunu konuşmuştuk. Sen de onlardansın.

Dünyanın mevcut durumunu her anlamda ele aldığınızda, bir sanatçı olarak sizin için en önemli ve öncelik içeren konu nedir?

M: Canlı performansın, herhangi bir konuyu nasıl ele alabileceğini ki şayet ele alabiliyorsa, anlamaya çalışmak konusunda hemfikiriz. Kendimize sürekli; insanların sanatı deneyimlemek için nasıl ve neden bir araya geldiklerini, kültürel etkileşimde bulunmak için nereye gittiklerini ve hangi bağlamlarda gerçekten katılıp sanat yapıtının kendisinden daha büyük bir şey inşa edebileceklerini hissettiklerini soruyoruz.

P: İş birliklerimiz ve ilgili çalışmalarımız sıklıkla politik temalara geri dönüyor: Kendimizi nasıl organize ediyoruz? Bir şeyin değerini nasıl belirliyoruz? Birlikte olma fırsatını en iyi şekilde kullanıyor muyuz? asses.masses’in, zamanımızı iyi değerlendirip hepimiz için acil, kişilerarası ve onaylayıcı bir şeye odaklanmasını umuyoruz.

Bir tiyatroda sahnelenen sekiz saatlik sürükleyici bir video oyunu olan asses.masses’in fikri nasıl ortaya çıktı ve nasıl gelişti?

P: Milton ve ben projeye başlamadan önce, birkaç yıldır eşeklerin tarihini inceliyordum ve eşek derisi ticareti hakkında bir video oyunu içeren bir sunum-performansının prototipini hazırlıyordum. Projeyi geliştirmek için bir misafir sanatçı programı kazandım ve eşekler ile video oyunları fikrine daha fazla odaklandım, ancak tüm fonlar kesildi, bu yüzden Milton ve ben misafir sanatçı programı süresini video oyunları yapmayı öğrenmek için kullandık.

M: İlk versiyon 25 dakika uzunluğundaydı ve Portland, Oregon'da sahnelendi. Ne kadar süreceğini bilmiyorduk, ancak hikâyeyi yazmaya ve geliştirmeye başladıkça ve oyun tasarım becerilerimizi geliştirdikçe bölümler eklemeye devam ettik. Son versiyonunun yaklaşık 8 saatlik süresi (ortalama bir iş gününün uzunluğu) konumuz göz önüne alındığında uygun göründü.

asses.masses

asses.masses'ın kahramanları neden eşekler?

M: Bu soru bize çok soruluyor.

P: Ve basit bir cevabı var: Birçok neden. Eşek, 5000 yıldan uzun bir süre önce evcilleştirildiğinden beri neredeyse her büyük medeniyetin dininde, sömürgeleşmesinde, savaşlarında ve ekonomisinde merkezi bir rol oynadı. Güç, kuvvet ve aptallıktan bilgelik, dindarlık ve doğurganlığa kadar her şeyi sembolize etti - Bir Yaz Gecesi Rüyası'nı düşünün. Pinokyo'yu düşünün. Shrek'i düşünün.

M: Hiper-teknolojik ve neoliberal 21. yüzyılımızda, eşek yersiz kalıyor. Binlerce yıldır yaptığı fiziksel işlerin yerini makineler aldı ve eşek artık modern öncesi yaşam tarzlarına duyulan nostaljiyi teşvik ediyor.

P: Eşek, çağdaş dünyamızı tanımlayan sorularla boğuşabileceğimiz ideal bir karakter haline geldi: Artan sayıda işsiz beden işçisi, kapitalizm, teknoloji, teknoloji korkusu ve işçi hakları.

M: Video oyunları, tarihlerinin büyük bir bölümünde diğer sanat biçimlerine kıyasla, aynı eşeğin akrabaları (atlar, size bakıyoruz...) ile karşılaştırıldığındaki gibi, daha aşağı veya ikinci sınıf olarak görülmüştür.

"Fringe" sizin için ne ifade ediyor?

M: Bence Fringe, dünyanın farklı yerlerindeki farklı sanatçılar için farklı anlamlar ifade ediyor; bazıları büyük ve profesyonel, diğerleri ise daha küçük ve daha doğaçlama veya bağımsız.

P: Uzun süre insanlar bize tiyatroda asses.masses gibi bir şeyin olamayacağını söylediler. Yani aslında sanat formunun kenarındaydı. Ve artık gösterimizi çok büyük "merkezi" festivallerde sunma fırsatımız olsa da, yapıtın ruhu hâlâ tiyatro tarihinde yeni bir tür paylaşımlı deneyime yer açmaya çalışan bir yabancının ruhu.

İstanbul Fringe seyircisine ne söylemek istersiniz?

P:  asses.masses'te bize katılacağınız için çok teşekkür ederiz. Bu yılki festivalde gösterinin Türkçe dilindeki prömiyeri gerçekleşecek. Gösterimizi sizlere kendi dilinizde sunmaktan büyük heyecan duyuyoruz.

M: Birlikte destansı bir maceraya atılmak üzeresiniz. On bölüm boyunca, birçok yemek, birçok oyuncu ve daha birçok arka koltuk şoförüyle, onları unutmaya kararlı bir dünyada yol almaya çalışan işsiz bir eşek sürüsünün hikayesini canlandıracaksınız. Ayrıca, umarız yeni yoldaşlarla tanışır ve yol boyunca daha fazla arkadaş edinirsiniz. Orada görüşmek üzere!